Spaziu

U spaziu hè l'entità indefinita è illimitata chì cuntene tutti l'oghjetti materiali. In fisica, u spaziu fisicu hè cunsideratu tridiminsionale, ma in a fisica muderna hè parte di un cuntinuu à quattru dimensioni chjamatu spaziu-tempu, chì include ancu u tempu. In matematica, si ponu definisce "spazii" cù più di quattru dimensioni.
Fisica
[mudificà | edità a fonte]In a meccanica classica, u spaziu hè una di e grandezze fundamentale. In a rilatività di Albert Einstein, u spaziu è u tempu sò cumbinati in u spaziu-tempu. A rilatività generale descrive a gravità cum'è una curvatura di u spaziu-tempu, causata da masse gravitaziunale.
Storia
[mudificà | edità a fonte]I dibattiti nantu à a natura di u spaziu ricollanu à l'antichità, cù Platone è Aristotele. In u XVII seculu, Isaac Newton pinsava chì u spaziu era assulutu, mentre Gottfried Leibniz u cunsiderava un inseme di relazione trà l'oghjetti. Immanuel Kant, in u XVIII seculu, u definì cum'è una "forma pura d'intuizione a priori".
Filosofia
[mudificà | edità a fonte]A filusufia di u spaziu hè stata centrale in l'epistemologia. Newton usò l'esempiu di a "sechja in rutazione" per dimustrà u spaziu assulutu. Leibniz, invece, sustinia chì u spaziu ùn esiste micca indipindentamente da l'oghjetti. Kant cunchjuse chì u spaziu hè un quadru sistematicu per urganizà e sperienze.
Geometrie noneuclidee
[mudificà | edità a fonte]In u XIX seculu, János Bolyai è Nikolai Lobachevsky svilupponu a geometria iperbolica, è Bernhard Riemann a geometria ellittica, chì ùn seguitanu micca u postulatu di e parallele di Euclide. Carl Friedrich Gauss prupose testi empirichi, è Henri Poincaré sustinì chì a scelta di a geometria hè una cunvenzione.
Geografia è psicolugia
[mudificà | edità a fonte]In geografia, u spaziu hè studiatu in relazione à a terra è a pruprietà. In psicolugia, si analizeghja a percezzione di u spaziu, cù fobie cum'è l'agorafobia è a claustrofobia.