Guerra
A guerra hè un cunflittu armatu trà Stati o gruppi urganizati, di durata è dimensione significative. U termine vene da u tedescu anticu werran chì significheghja "mischja". In u dirittu internaziunale, dopu a Seconda Guerra Mundiale, hè statu rimpiazzatu da "cunflittu armatu".

Preistoria
[mudificà | edità a fonte]E prove archeulogiche mostranu chì a guerra face parte di a vita umana dapoi tempi antichi. Un situ in Sudanu, Jebel Sahaba, cuntene resti di 61 persone, di quale circa 45% morte per viulenza, datati di u 11740 a.C.
Storia
[mudificà | edità a fonte]A guerra esiste da circa 5000 anni. In u Medievu, i suldati si ragruppavanu intornu à bandere per ricunnosce si. L'avventu di a polvara da sparu hà cambiatu a guerra muderna. L'allianze militare obbligavanu i firmatari à entre in cunflittu. U casus belli hè l'avvenimentu chì scatena a guerra.
Cù l'ONU, a dichjarazione di guerra hè guasi sparita. A guerra principia cù u primu cumbattimentu è finisce cù un armistiziu o a resa.
Descrizione
[mudificà | edità a fonte]Fasi tempurale
[mudificà | edità a fonte]A guerra hè preceduta da:
- Tensione,
- Crisi,
- Cunflittu armatu.
E guerre sò cumbattute per risorse naturale, dispute territoriali, cunflitti etnichi o religiosi.
Classificazione
[mudificà | edità a fonte]- Cunvinziunale / Non cunvinziunale;
- Machjavellu distinghjia trà guerra per estensione di putere è guerra per occupazione di terra.
Tipi di cunflittu
[mudificà | edità a fonte]- Mundiale, regiunale, lucale;
- Simmetricu / Asimmetricu;
- Internaziunale / Non internaziunale.
Peacekeeping
[mudificà | edità a fonte]E missione di pace di l'ONU sò interviste armate per stabilizà territorii in guerra.
Dirittu bellicu
[mudificà | edità a fonte]U dirittu bellicu arreguleghja u cumpurtamentu in guerra:
- Ius ad bellum: u dirittu di fà a guerra (solu in autodifesa);
- Ius in bello: u cumpurtamentu in guerra (cunvezione di Ginevra).
Aspetti antropulogichi
[mudificà | edità a fonte]E guerre ponu esse per motivi religiosi (guerra santa) o razziali.
Aspetti etichi
[mudificà | edità a fonte]A guerra pone prublemi di rispunsabilità, cuscenza è autodifesa.
Aspetti ecunomichi
[mudificà | edità a fonte]L'ecunumia di guerra implica emissione di muneta, inflazione, è spesa publica alta. E riparazione di guerra ponu avè cunsequenze grave.