Atmusfera terrestra
L'atmosfera terrestra hè l'inviloppu di gasu chì riveste a pianeta Terra, ritinutu da a forza di gravità è da u campu magneticu (chì cuntrasta u ventu sulare). A so cumpusizione chimica varieghja sicondu l'altitudine è a lucalisazione. Pussede una struttura cumplessa, suddivisa in cinque strati detti sfere: troposfera, stratosfera, mesosfera, termosfera è esosfera. A superficia di discontinuità trà dui strati hè detta «pausa».

Descrizzione
[mudificà | edità a fonte]A massa atmosferica hè di circa 5,15×1018 kg, trè quarti di a quale sò cuntenuti in i primi 11 km d'altitudine. A pressione atmosferica media à u livellu di u mare vale 1 013 hPa. Pressione è densità diminuiscenu circa espunenzialmente cù l'altitudine, mentre l'andamentu di a temperatura varieghja sicondu l'assurbimentu di a radiazione sulare è terrestra. U culore turchinu di u celu hè duvutu à u scattering di Rayleigh. L'atmosfera ùn hà un cunfine esternu bellu definitu: sfuma pianu pianu versu u spaziu interplanetariu.
Cumpusizione
[mudificà | edità a fonte]L'aria secca hà a cumpusizione seguente (in vulume):
- Azotu (N2): 78,084%
- Ossigenu (O2): 20,946%
- Argone (Ar): 0,934%
- Diossidu di carbonu (CO2): 0,0423%
- Neon (Ne): 0,0018%
- Eliu (He): 0,000524%
- Metanu (CH4): 0,00016%
- Kryptone (Kr): 0,000114%
- Idrogenu (H2): 0,00005%
- Xenu (Xe): 0,0000087%
À sti gasi s'aghjunghjenu u vapore acqueu (H2O), chì varieghja da 0% à 6%, è l'ozonu (O3). A cumpusizione ùn hè micca custante à tutte l'altitudine: u vapore acqueu hè guasi solu in a troposfera, mentre eliu è idrogenu prevalenu in a termosfera è l'esosfera.
Strati atmosferichi
[mudificà | edità a fonte]Troposfera
[mudificà | edità a fonte]Hè u stratu induv'elli si verificheghjanu guasi tutti i fenomini meteorologichi. Cuntene l'80% di a massa gasosa è u 99% di u vapore acqueu. A temperatura diminuisce cù l'altitudine fin'à circa −55 °C à a tropopausa. U so spessore varieghja da 8 km à i poli à 20 km à l'equatore.
Stratosfera
[mudificà | edità a fonte]Si stende fin'à 50–60 km. Quì a temperatura cresce cù l'altitudine, fin'à 0 °C, per via di l'ozonosfera chì assorbe a maiò parte di e radiazione ultraviulette.
Mesosfera
[mudificà | edità a fonte]Va da 50 à 90 km. A temperatura diminuisce torna fin'à −70 / −90 °C. In issu stratu si brusgianu i meteoriti («stelle cadente»).
Termosfera
[mudificà | edità a fonte]A temperatura cresce torna cù a quota, righjunghjendu circa 1 000 °C à 300 km. A ionosfera, induve i gasi sò fortemente ionizati, face parte di 'ssu stratu è ghjoca un rollu impurtante in e telecomunicazione.
Esosfera
[mudificà | edità a fonte]Hè a parte più esterna, senza un cunfine superiore definitu. I so custituenti principali sò l'idrogenu è l'eliu. Certe molecule righjunghjenu a velocità di fuga (11,2 km/s) è si perdenu in u spaziu.
Storia è evoluzione
[mudificà | edità a fonte]A cumpusizione attuale hè u risultatu d'una longa evoluzione. A prima atmosfera, fatta d'idrogenu, metanu è ammoniaca, fù spazzata da u ventu sulare. A siconda atmosfera fù furmata da i gasi vulcanichi (vapore acqueu, azotu, CO2). Sin'à 2,45 miliardi d'anni fà, l'atmosfera era priva d'ossigenu: a so presenza hè duvuta à a fotosintesi di i cianobatteri è, dopu, di l'alghe è di e piante.