Regnu di Gaddura
Lu Regnu di Gaddura o Ghjudicatu di Gaddura era unu Statu suvranu è indipindenti chì in lu medievu si stindia in la parti nord'urientali di la Sardigna, da lu Riu di Coghinas à lu Golfu di Orosei, accupendu tutti li sutturughjoni di la Gaddura è di li Barunii, oghji cumpresi in li pruvinci di Tarranoa è Tempiu è Pruvincia di Nuaru. Cunfinaia à punenti cù lu Ghjudicatu di Torres è à sudu cù lu Ghjudicatu di Cagliari.
A capu di lu Regnu (logu) v'erani lu munarca chjamatu Ghjudici (Judike) è un Cunsiddu (Corona de Logu).
Lu capilocu era Civita (ricustruita annant'à l'antica cità rumana di Olbia), è lu so nomu appari par la prima volta in lu 1113 ma si pensa chì la corti ghjudicali si spustaia trà li centri maiori di li Curatorii di lu Regnu, ancu s'è lu fattu ùn hè micca accirtatu. Hè stata una risidenza Ghjudicali lu casteddu di Baldu vicinu à Locusantu. Lu tarritoriu ghjudicali era spartutu in dui diucesi cù sedi di lu Vescamu à Civita è à Galtellì in cumenciu dipindenti da la Santa Sedi è da lu 1138 suttuposti à l'Arcivescamu di Pisa. La diucesi di Civita era aredi di l'antica diucesi di Fausania ducumintata da lu V seculu è finu à lu 1090/1095, cù la dinuminazioni di Episcopatus Gallurensis cupria l'interu tarritoriu ghjudicali.
L'ultimu Ghjudici di Gaddura fù Ninu Visconti in lu 1296 è lu stemma di lu Regnu era un ghjaddu.